Een duister licht op Omniworld

Almere 02 Juli 2002


Wij stellen u voor:

1. Kennis te nemen van het historisch overzicht dossier Omniworld, alsmede van een quick scan ten aanzien van de juridische positie van de gemeente t.o.v. de NV Sportcomplex Kalmere
2. De resultaten van de financiŽle haalbaarheid van het plan Omniworld, zoals bedoeld bij raadsbesluit 12 maart 2002, in plaats van in juni in het najaar van 2002 te presenteren in combinatie met de punten zoals zijn weergegeven onder beslispunt 3 en 4.
3. Een modulair businessplan te laten opstellen voor de exploitatie van een topsporthal, expohal en een vergadering- en businesscentrum
4. De navolgende onderzoeken te laten uitvoeren naar:
a. De mogelijkheden om betaald voetbal te realiseren op een lager ambitieniveau al of niet in het Omniworldconcept en niet gericht op de licentie 2004.
b. De mogelijkheid om een (commerciŽle) publiektrekkende functie toe te voegen aan het plangebied.
c. De meest geŽigende rechtsvorm voor de exploitatie van Omniworld.
5. Ons college de opdracht te geven:
a. Het onder 3 genoemde businessplan op te stellen en de onder 4 genoemde onderzoeken uit te voeren overeenkomstig de in dit voorstel geformuleerde uitgangspunten.
b. Het eerste zicht op de resultaten van deze onderzoeken eveneens in het najaar te presenteren, waarbij inzicht wordt verstrekt in de financiŽle consequenties van de alternatieven op hoofdlijnen.
c. de kosten ten laste te brengen van het hoofdkrediet van Ä 5 mln., zoals vastgesteld bij raadsbe- sluit van 12 maart 2002.
6. Gelet op het vorenstaande de planontwikkeling van het voetbalstadion in het huidige concept te beŽindigen.
7. Op basis van de begroting van het seizoen 2002 - 2003 van de NV ons college te machtigen tot het beschikbaar stellen van de noodzakelijke middelen uit het MIP, teneinde de NV te laten functioneren totdat standpuntbepaling door de raad in de tweede helft van 2002 heeft plaatsgevonden en accepteren dat uit deze middelen deels de salarissen van spelers worden betaald.
8. Tot definitieve besluitvorming in het najaar door de NV ten aanzien van de voetbalsport geen nieuwe contracten te laten sluiten ten aanzien van voetbalspelers, trainers en overig personeel.

Toelichting:

Kader
Het Omniworld complex maakt ondubbelzinnig onderdeel uit van het centrumgebied van Almere Poort (Olympiakwartier en vlek D). Een en ander is ook vastgelegd in het structuurplan Poort en wordt in de verdere planontwikkeling van totaal Almere Poort als een vast gegeven beschouwd.
In de planning wordt het Omniworldgebied als ťťn van de eerste bouwlocaties aangemerkt.
Gezien de huidige ontwikkelingen zal de realisatie van het Omniworldgebied en daarmee het Olympiakwartier enigszins vertragen. Inhoudelijk zal dit voor de verdere ontwikkeling van Poort geen gevolgen hebben. Dit sluit ook aan op het programma 2002-2006 van ons college, waarin wordt gesteld, dat de ontwikkeling van Poort wordt voortgezet onafhankelijk van de definitieve invulling van Omniworld, waarbij een andere fasering van de bouw als mogelijk oplossing wordt gezien


Op 14 februari en 12 maart 2002 is door uw raad besloten de planontwikkeling van het Omniworld-project onder een aantal nader genoemde condities voort te zetten en hierover medio 2002 de gemeenteraad nader te informeren.
De belangrijkste kaders waarbinnen de planvorming kan worden uitgevoerd zijn:

  • De exploitatie van het stadion c.a., indoorhal en expohal, alsmede de exploitatie van de sport worden uitgevoerd door de NV sportcomplex Almere.
  • De grond-, en parkeerexploitatie, alsmede de bouwopdracht voor bovenstaande worden uitgevoerd door de gemeente.
  • Medio 2002 wordt nader inzicht gegeven in de haalbaarheid van vorenstaande, alsmede in de resultaten van de ontvlechting en herijking van de risico´s.
  • Dekking van het berekende tekort , groot Ä 15,4 mln. zal dienen te geschieden binnen vlek A.
  • Opdracht kan gegeven worden tot het uitwerken van het ontwerp voor het stadion c.a.
  • De gemeentelijke bijdrage aan de NV sportcomplex Almere bedraagt Ä 8.154.430,=, die nog binnen de gemeentelijke begroting aanwezig is. Hieruit mogen geen salarissen van spelers worden bekostigd.
  • De NV krijgt de gebouwen voor een periode van 10 jaar voor Ä 1,= te huur aangeboden met een optie voor nog 10 jaar.
  • Invoeren van betaald parkeren in het centrum van Almere Poort.
  • De gemeente zal in 2004 middelen ter grootte van Ä 8.168.000,= uittrekken voor een nader uit te werken investering, waarmee de tijdelijke liquiditeitsbehoefte van de NV Sportcomplex Almere navenant wordt verminderd.

    Voorts is in het programma 2002-2006 van ons college het uitgangspunt opgenomen, dat voor de exploitatie van de NV Sportcomplex niet meer geld beschikbaar wordt gesteld dan de reeds door de raad op 12 maart 2002 gevoteerde middelen. Tevens dient er uiterlijk in juni 2002 een garantie voor 10 jaar te zijn voor de exploitatie van betaald voetbal. Deze garantie dient tenminste te bestaan uit een harde 5-jarige overeenkomst met een betekenisvolle optie voor nog 5 jaar.

    Dossier Omniworld
    Teneinde uw raad goed in de gelegenheid te stellen de voorgestelde besluiten en toekomstige besluiten op zijn waarde in te schatten, is van de totale geschiedenis vanaf het Almada-tijdperk tot heden een dossier samengesteld. Dit dossier ligt ter inzage.
    Daarnaast hebben wij een quick scan gemaakt ten aanzien van de juridische bevoegdheden over en weer tussen de gemeente en de NV sportcomplex Almere, die eveneens ter inzage ligt.

    Stand van zaken
    De vraag is thans aan de orde of en op welke wijze de planvoorbereiding van het project dient te worden voortgezet en of er aanleiding is mogelijkheden te onderzoeken voor wijzigingen in het project.

    De werkzaamheden ten aanzien van de ont- en vervlechting, alsmede ten aanzien van de diverse exploitatievormen zijn thans in volle gang. Op basis van een eerste analyse van de contracten is onze inzet erop gericht om alle contracten c.a., die de NV met marktpartijen heeft gesloten, om te zetten naar nieuwe contracten, dan wel af te hechten zonder dat dit nadelige financiŽle gevolgen voor de gemeente heeft. Overigens zal dit wel leiden tot compensatie-opdrachten.
    In financiŽle zin wordt thans gewerkt aan de uitwerking van vier exploitatievormen, te weten: de grondexploitatie, de gebouwenexploitatie, de parkeerexploitatie en de exploitatie van de NV. Bij het raadsbesluit van 12 maart jongstleden is geconstateerd, dat de drie op de "hardware" gerichte exploitatievormen een gezamenlijk tekort kenden van Ä 15,4 mln. Dit tekort is destijds becijferd aan de hand van de door de NV verstrekte gegevens.
    Medio dit jaar diende volgens ditzelfde besluit een gemeentelijke analyse gemaakt te worden van deze drie begrotingen. Van de gebouwenexploitatie (realisatie van stadion, topsporthal en expohal) en grondexploitatie kan reeds worden opgemerkt, dat deze het tekort met circa Ä 4,4 verkleinen.
    Van de parkeerexploitatie kan op dit moment verder nog niets worden vermeld. Geconstateerd wordt dat het oorspronkelijk plan nog steeds niet kan worden uitgevoerd binnen de financiŽle kaders van het raadsbesluit van 12 maart jl. De verdere analyse van het oorspronkelijke concept zal zo spoedig mogelijk worden afgerond.

    Cruciaal voor de haalbaarheid van het project in zijn huidige context is of zowel de drie exploitatievormen als de kosten voor de exploitatie van deze gebouwen door de NV Sportcomplex Almere binnen de eerder gestelde randvoorwaarden kunnen blijven. In dat verband zijn in het bijzonder de uitkomsten van de zgn. "ontvlechting" , zoals hierboven beschreven, van belang alsmede de mogelijkheden om op langere termijn een gezonde exploitatie te kunnen garanderen.
    Naar aanleididing van het door ons op 30 mei ontvangen businessplan hebben wij vastgesteld, dat de NV in onvoldoende mate inhoud kan geven aan de door ons college gewenste exploitatiezekerheid.
    Ook de uitkomsten van de stichtingskosten (exploitatievormen) zijn gezien vorenstaande allerminst zeker.

    Alternatief
    Vorenstaande en de landelijke ontwikkelingen op het gebied van betaald voetbal zijn voor ons college aanleiding geweest om na te gaan welk alternatief (met of zonder betaald voetbal) voor het project kan worden onderzocht.
    Uitgangspunt bij het bepalen van het te onderzoeken alternatief dient te zijn, dat het ambitieniveau van het project, mede gezien het belang daarvan voor de ontwikkeling van Almere Poort en het imago van Almere gehandhaafd blijft. Het realiseren van een centrum voor sportvoorzieningen in Almere Poort staat derhalve vooralsnog niet ter discussie.

    In verband hiermede wordt voorgesteld het onderzoek naar een alternatief te laten plaats vinden op basis van de volgende uitgangspunten:
  • Handhaving ambitieniveau project t.a.v. de topsporthal, expohal en parkeergarages/promenadedek
  • zoveel mogelijke benutten van het voorliggende planontwerp
  • toevoeging alternatieve publiektrekkende voorzieningen op het gebied van sport/leisure
  • verkenning van de mogelijkheden voor (betaald) voetbal op een lager ambitieniveau al dan niet binnen het Omniworld-concept. De licentie (2004) is daarbij niet maatgevend.
  • Het eventueel inzetten van de besparing op de (stichtings)kosten voor de overige programmaonderdelen.

    Het onderzoek zal zich moeten toespitsen op het toevoegen van een (commerciŽle) publiektrekkende voorziening op de plaats van het (voormalige) stadion en vervolgens na te gaan op welke wijze deze in het voorliggende planontwerp kan worden ingepast. In dat verband zullen de mogelijkheden worden onderzocht van combinaties van programma-elementen (bijvoorbeeld expohal met de aanvullende voorziening) en andere situering van de verschillende programma-elementen.

    Ook de mogelijkheden om op een lager ambitieniveau voetbal te realiseren met een bijbehorende sobere exploitatie verdienen in dit verband de aandacht. Onderzocht zal worden of in Almere betaald voetbal mogelijk is, waarbij tevens nagegaan wordt of het voetbal een zelfstandige positie krijgt of kan worden ondergebracht in het Omniworld-concept.
    Indien de mogelijkheden van betaald voetbal positief zijn, zal sprake zijn van een veel kleiner stadion van circa 3000 Š 4000 duizend zitplaatsen met een stichtingskostenniveau van circa Ä 5 a Ä 7 mln. De investeringskosten voor het totale Omniworldcomplex dalen daarmee aanzienlijk. Het dure grote stadion (13.500 zitplaatsen) behoeft immers niet te worden gebouwd of wellicht worden vervangen door een kleiner stadion.

    In eerste instantie zal worden ingegaan op de exploitatieresultaten van een concept met uitsluitend de topsporten basketbal en volleybal. Voetbal kan afhankelijk van de onderzoeksresultaten eventueel modulair worden toegevoegd.
    De eerste concrete resultaten worden in het najaar van 2002 verwacht. Uiteraard betekent dit dat de planning van de opening van het project in het najaar van 2004 niet meer aan de orde is.
    Indien geen van de plannen voldoende zekerheden en mogelijkheden bieden, dient naar onze mening het huidige concept fundamenteel te worden herzien.
    Aan het kiezen voor het onderzoek naar alternatieven is uiteraard de consequentie verbonden, dat de werkzaamheden aan het huidige ontwerp van het voetbalstadion worden stopgezet. Hierbij moet er rekening mee worden gehouden, dat sprake kan zijn van te vergoeden schade als gevolg van aangegane verplichtingen en gereserveerde menskracht bij de verschillende bureaus. Die verplichtingen zijn destijds aangegaan om de oorspronkelijke planning te kunnen halen om het project in het najaar 2004 op te leveren. Ook de voorgestelde ZPP en MER-procedure behoeft niet te worden gestart.
    De kosten voor het onderzoek kunnen worden gedekt uit het hoofdkrediet van Ä 5 mln., zoals vastgesteld bij raadsbesluit van 12 maart 2002.

    NV Sportcomplex Almere
    Recentelijk zijn gesprekken met de NV sportcomplex Almere gevoerd over het concept businessplan Omniworld. De uitkomsten hiervan alsmede de onderliggende cijfers en aannames geven geen hoopvol beeld. Zo moet er rekening mee worden gehouden, dat voor de eerste 10 jaar een exploitatietekort zal ontstaan van f. 33 mln., waarbij de overheadkosten niet in verhouding staan tot de kosten van sport. Ook is uitgegaan van zeer hoge sponsorbijdragen c.a..
    Ons college heeft onvoldoende vertrouwen in dit concept businessplan en is van mening dat ten aanzien van de uitgangspunten een drastische bijstelling noodzakelijk is. Hiervoor is het nodig dat de gemeente samen met de NV een nieuw businessplan opstelt, waarbij de gemeente de bepalende rol zal spelen. Met de NV zullen hiertoe nadere afspraken worden gemaakt.
    Verder is aan de orde de vraag of nu en in de toekomst met de rechtsvorm van de huidige NV Sportcomplex Almere moet worden doorgegaan. Het is zeker geen automatisme, nu de rollen voor de gemeente en de NV drastisch zijn gewijzigd, dat de meest geŽigende rechtsvorm een NV dient te zijn. In het najaar zullen wij hiervoor nader voorstellen doen.
    Conform het raadsbesluit van maart is ons college gemandateerd uit het MIP nog circa Ä 8 miljoen te betalen aan de NV Sportcomplex. Van dit bedrag is op verzoek van de NV inmiddels Ä 2,5 betaald.
    De NV heeft echter opnieuw aangegeven, dat aan het einde van het boekjaar (juni 2002) de middelen zijn uitgeput en de NV aanvullende betalingen van de gemeente wenst te ontvangen.
    Voorgesteld wordt, aan de hand van de door de NV opgestelde begroting 2002-2003 van Omniworld, te beoordelen of additionele betalingen plaats kunnen vinden.
    Uw raad heeft echter aangegeven, dat uit deze middelen geen spelers mogen worden betaald.
    In de huidige overgangssituatie is het onvermijdbaar, dat voor de korte termijn gelden worden aangewend voor salarissen van spelers. Op de langere termijn daarentegen blijven wij met u van mening dat dit geenszins acceptabel is.
    Wij stellen u derhalve voor om op basis van de begroting van het seizoen 2002 - 2003 van de NV ons college te machtigen tot het beschikbaar stellen van de noodzakelijke middelen uit het MIP, teneinde de NV te laten functioneren totdat standpuntbepaling door de raad in de tweede helft van 2002 heeft plaatsgevonden en accepteren dat uit deze middelen deels de salarissen van spelers worden betaald
    Gezien de onzekerheid over het voetbal zijn wij van mening, dat tot het definitieve besluit over al of niet voetbal is genomen er ten aanzien van de voetbalsport geen nieuwe contracten met spelers, trainers en eventueel ander personeel kunnen worden afgesloten
    Volledigheidshalve dient te worden opgemerkt, dat de NV heeft aangegeven, dat indien de salarissen voor de korte termijn niet deels uit MIP-gelden mogen worden betaald, dit de continuÔteit van de vennootschap ernstig in gevaar brengt.


    Burgemeester en wethouders van Almere

    de secretaris, de burgemeester,
    drs. I.W.L. A. Caminada dhr. J.C.T. van der Doef


    TERUG